IATA’nın yönetim danışmanlığı firması Oliver Wyman ile birlikte hazırladığı, “Ticari Uçak Tedarik Zincirinin Canlandırılması” raporuna göre, üretim temposunun düşük kalması, 2025 yılında havayolu endüstrisine toplamda 11 milyar dolardan fazla ek maliyet getirecek.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Marsh McLennan çatısı altında faaliyet gösteren yönetim danışmanlığı firması Oliver Wyman ile birlikte, “Ticari Uçak Tedarik Zincirinin Canlandırılması” başlıklı yeni bir ortak çalışma başlattı.
Rapor, havacılık ve uzay endüstrisinde artan tedarik zinciri sorunlarını, bu sorunların havayolları üzerindeki etkilerini ve sektörün dayanıklılığını artırmaya yönelik çözüm önerilerini ele alıyor.
Tedarik zincirinde darboğaz: Uçak üretiminde gecikmeler
Yeni uçak ve parça üretimindeki gecikmelerin havayolu filolarının planlamasını zorlaştırdığını belirten rapor, eski uçakların daha uzun süre hizmette kalmasına neden olduğunu vurguluyor.
Rapora göre, 2024 yılında ticari uçak siparişleri 17 bin adedi aşarak tarihî rekor kırdı. Bu rakam, 2010–2019 arasında yıllık ortalama 13 bin siparişten çok daha yüksek. Ancak üretim temposunun düşük kalması, 2025 yılında havayolu endüstrisine toplamda 11 milyar dolardan fazla ek maliyet getirecek.
2025 maliyet kalemleri
Yakıt maliyetleri – 4,2 milyar dolar: Yeni uçak teslimatlarındaki gecikmeler, yakıt verimsiz eski uçakların daha fazla kullanılmasına yol açıyor.
Bakım maliyetleri – 3,1 milyar dolar: Küresel filo yaşlandıkça bakım sıklığı ve maliyetleri artıyor.
Motor kiralama maliyetleri – 2,6 milyar dolar: Motorlar bakımda daha uzun süre yerde kaldığı için kiralama talebi artıyor; oranlar 2019’a kıyasla %20–30 yükselmiş durumda.
Envanter maliyetleri – 1,4 milyar dolar: Havayolları, tedarik kesintilerine karşı daha fazla yedek parça stokluyor; bu da maliyetleri yükseltiyor.
Talep artışı, kapasiteyi aşıyor
2024 yılında yolcu talebi %10,4 artarak kapasite artışını (%8,7) geride bıraktı. Doluluk oranları %83,5 ile rekor seviyeye çıktı. Bu eğilimin 2025’te de süreceği tahmin ediliyor. Ancak tedarik zinciri sorunları, havayollarının artan talebi karşılamak için yeterli uçak konuşlandıramamasına neden oluyor.
Sorunun kaynağı nedir?
Rapor, mevcut havacılık tedarik zinciri zorluklarının temel nedenlerini şu şekilde sıralıyor:
- Jeopolitik istikrarsızlık,
- Hammadde kıtlığı,
- Daralan nitelikli iş gücü piyasası,
- Kırılgan üretim ağları ve uzun teslimat döngüleri.
Bu durum, arz-talep dengesizliğini derinleştiriyor ve maliyetleri yukarı çekiyor.
“Türketici talebini karşılama kapastemiz sınırlı”
Konuyla ilgili açıklama yapan IATA Genel Direktörü Willie Walsh, “Havayolları filolarını verimli işletmek için güvenilir bir tedarik zincirine ihtiyaç duyuyor. Ancak bugün uçak, motor ve yedek parça için eşi görülmemiş bekleme süreleri yaşıyoruz. Bu durum, maliyetleri 11 milyar dolar artırdı ve tüketici talebini karşılama kapasitemizi sınırladı. Basit bir çözüm yok, ancak bazı adımlar rahatlama sağlayabilir — satış sonrası pazarın açılması, şeffaf veri paylaşımı ve üretim darboğazlarının azaltılması bunlardan bazıları” değerlendirmesinde bulundu.
Raporun önerdiği temel çözüm alanları
Satış sonrası pazarı güçlendirmek: OEM lisanslama modellerine bağımlılığı azaltarak alternatif parça ve hizmet kaynaklarına erişimi artırmak.
Tedarik zinciri görünürlüğünü artırmak: Tüm tedarikçi kademelerinde daha iyi veri akışı sağlamak, darboğazları önceden tespit etmek.
Veri odaklı envanter yönetimi: Tahmine dayalı bakım, paylaşımlı veri platformları ve optimize edilmiş stok yönetimi uygulamak.
Onarım kapasitesini artırmak: USM (Kullanılmış Servis Edilebilir Malzeme) çözümlerini teşvik ederek onarım onaylarını hızlandırmak ve üretim yöntemlerini geliştirmek.
Sonuç ve sektörel beklentiler
Rapor, çözüm için en kritik adımın stratejik iş birliği olduğunu vurguluyor. Tedarik zincirinin daha dayanıklı hale gelmesi, üretici (OEM), kiralayıcı, tedarikçi ve havayolu şirketlerinin ortak planlama ve veri paylaşımını artırmasına bağlı.
Rapor, havacılık tedarik zincirinin güçlenmesi için sektör genelinde stratejik iş birliği gerektiğini vurguluyor. Oliver Wyman Ortağı Matthew Poitras, “Günümüz filosu her zamankinden daha gelişmiş ve verimli, ancak bu zorlukları aşmak için sektörün yapısal dönüşüm ve süreç iyileştirmesine gitmesi şart,” ifadelerini kullandı.
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
