ABD ile Çin arasındaki tarife mücadelesi dünyanın en büyük iki uçak üreticisinden birisi olan Boeing’in yeni siparişlerini ve teslimatlarını da etkilemeye başladı. Havacılık özelinde de tarife savaşlarının en büyük zarar göreni Boeing olacak gibi…
Son tartışmalar üzerine Çin devlet yetkililer, kendi havayollarına Boeing uçakları için yeni sipariş vermemelerini ve halihazırda sipariş edilen uçakları da teslim almadan önce kedilerinden onay almalarını talep ettiklerini açıkladılar. Ancak bu gelişme aynı zamanda Çin’in geliştirmekte olduğu sivil yolcu uçaklarının tedarik zincirini de bozacağından iki taraf da gelişmelerden etkilenecektir.
Boeing’in tarife savaşıyla içine düşeceği sıkıntılar ise Çin ile sınırlı kalmayacak. Zira Boeing, uçakları için birçok ülkede üretim yaptırıyor. Geniş ve kırılgan tedarik zincirine sahip. Diğer ülkelerden gelen misilleme tarifeler Boeing üretim süreçlerini etkileyecektir. Bu da havayollarının beklediği teslimatları geciktirecek ve hava yolculuğunu etkileyecektir. ABD-Çin tarife savaşı da Boeing’in Avrupalı rakibi Airbus’a karşı zayıflatacaktır. Ama günün sonunda zarar gören küresel havacılık sektörü olacaktır.
Halbuki geçen yıl yapılan tahminlere göre Çin’in önümüzdeki yirmi yıl içinde Boeing’in en büyük pazarı olması bekleniyordu. Şayet bu sene Çin’in tüm teslimatları durdurması halinde bile geçen yıl 67 milyar dolar gelir elde eden Boeing’in bu sene tartışmalar sebebiyle Çin dolayısıyla 1,2 milyar dolarlık bir zarar göreceği ifade ediliyor.
Çin, MAX kazasının ardından Boeing uçaklarının kullanımı ve teslim alımlarını uzun süre durdurmuştu. Geçen yaz yeniden normale döndü. Bu senenin başlarında da gecikmiş çok sayıda uçağı Boeing, Çin’e teslim etti. Tam iki ülke işleri havada normale döndü denecekken tarife tartışması başladı.
Öte yandan Boeing CEO’su Kelly Ortberg de tarife tartışmalarının tedarik zinciri üzerindeki etkisine de dikkat çekerek, parça ve malzeme vergilerinden kaynaklanacak artışların uçak maliyetlerini de etkileyeceğini açıkladı.
Daha ilginç olan ise Boeing’e rakibi olarak konumlanan Çin’in sivil yolcu uçağı üreticisi COMAC da bu tartışmalardan ciddi olarak etkilenecek. Çünkü COMAC, gelişimini ABD’li tedarikçilere endekslediğinden onun tedarik zinciri de zora girecektir. COMAC, 2024’te sadece 13 uçak teslim edebildiği dikkate alınırsa, bu gelişmeler sonrasında hiç teslimat yapamayabileceği gibi mevcut uçakların da operasyonunda sorunlar yaşanabilir.
Avrupalı Airbus bu tartışmalardan önce de Çin’de rakibi Boeing’den öndeydi. Ben de pandemi öncesinde Airbus’ın Çin’deki iki son montaj hattından birisi olan A330 tesislerini ziyaret ettiğimde bu duruma şahit olmuştum. Boeing’in ise Çin’de böyle bir yatırımı bulunmuyor. An itibariyle Airbus, bu tartışmalar sonrası Çin’de daha fazla mevki kazanabilir gibi görünüyor, ama bu yaz ne tür gelişmeler olacağını da bugünden kestirmek zor…
YAZININ TAMAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYIN
Yazarın Diğer Yazıları
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
