Yerli/milli imkanlarla 3’lü operasyon!

İstanbul Havalimanı’nda “Eş Zamanlı Üçlü Bağımsız Pist Operasyonları” uygulamasına bu hafta içinde başlanacak. Uluslararası kriterler rehberliğinde, Eurocontrol destek ve gözetiminde, tamamen yerli ve milli imkanlarla 3’lü operasyon devreye alınacak. Ancak bu sene İstanbul Havalimanı için ek kapasite ve slot artışı yapılmadığı için kullanımı az olacak. Büyük ihtimalle yaz trafiğinde yüzde 20 artış beklenen 2026’da daha fazla kullanılacak ve havalimanı kapasite ve slot artışına bağlı olarak da sabah kalkış ve akşam iniş trafiklerinde kullanılacak. Türkiye’nin 3’lü operasyona başlamasından ziyade bu kabiliyete yerli ve milli imkanlarla ulaşmış olması önemli…

Türkiye’de “Hava Trafik Kontrol (HTK)” hizmetleri birimini bünyesinde bulunduran Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ile simülasyon yazılım ve donanım ekipmanı geliştirme konusunda TÜBİTAK ve uçuş operasyon birikimiyle Türk Hava Yolları (THY) bu hususta ortak çalışma yürüttüler. Üçlü iş birliği ile yerli ve milli imkanlarla böyle bir operasyona imza atılması değerlidir.

DHMİ işin sahibi olarak TÜBİTAK ile birlikte eğitimler için gerekli olan similasyon sistemlerini geliştirdi. THY’den uçuş, DHMİ’den hava trafik kontrol desteği alarak aynı zamanda bir de bu alanda simülatör geliştirilmiş oldu. Artık HAVELSAN de bu simülatörü de fuarlarda tanıtıp, pazarlayabilecek. Netice itibariyle 2022’den bu yana devam eden eğitimlerle, Paris’te Eurocontrol‘de yapılan emniyet analizleriyle Türkiye, aynı anda 3 uçağın iniş ve kalkış yapma imkân ve teknik kabiliyetine sahip ülke konumuna geldi.Atlanta ve Hong Kong havalimanlarından sonra dünyada 3 uçağın aynı anda iniş-kalkış yapma imkân ve kabiliyetine sahip 3’üncü meydan İstanbul oldu. Avrupa’da ise 3’lü operasyonu ilk hizmete sokan ülke konumundayız.

2026’dan itibaren sık kullanılacak

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İstanbul Havalimanı’nda mevcut pistlerin kullanımının verimli hale getirilmesini katkı sunacak, “Eş Zamanlı Üçlü Bağımsız Pist Operasyonları” uygulamasını 17 Nisan Perşembe günü başlatacak. Ancak havalimanında şu an 3’lü operasyon yapmayı gerektirecek bir yoğunluk söz konusu değil. Yazın yoğun uçuş trafiğinin olduğu günlerde sabah kalkış ve akşam inişlerde zaman zaman 3’lü operasyon yapılarak bu kabiliyetin canlı tutulması sağlanacak. İstanbul Havalimanı’nın kapasitesinin yaklaşık 80’nini kullanan THY de bu alanda da öncü olacak.

Halihazırda sahip olduğu 3 pistle hizmet veren İstanbul Havalimanı, en yoğun saatlerde bile iniş ve kalkışlarda yoğunluktan dolayı sıkışıklık veya problem yaşamıyor. Ayrıca bu sene içinde de 4’ncü pist hizmete girecek. İstanbul Havalimanı çok geniş alana yayıldığı için uçakların iniş veya kalkış yapacakları pistlere göre taksi yapma süreleri uzun oluyor. 3’lü operasyonun da bu duruma bir katkısı ise beklenmiyor. “Üçlü Bağımsız Pist Operasyonu” ile İstanbul Havalimanı trafiği yoğun saatlerde rahatlatılmış olacak ve kapasite daralmasının önüne geçilecek. Uçaklar iniş için havada tur atmayacak, kalkış için yerde beklemeyecek. Böylece yoğun trafik zamanlarında hem havada hem de karada zamandan, yakıttan ve uçakların yıpranma sürelerinden de tasarruf edilmiş olunacak. Havalimanlarının kapasitesini uçuş konisi, pistler, taksi yolları, terminaller ve ulaşım imkanları; karayolu, demiryolu ve deniz yolu bağlantıları belirliyor. Dolayısıyla en dar halkaya bakılarak havalimanı kapasitesi hesap ediliyor, bu sebeple 3’lü operasyonla havalimanının kapasitesi artmayacak, uçuş trafiğinde, zamanında kalkış ve inişlerde fayda sağlayacak, seyahat konforu artacaktır.

İstanbul hava sahası yeniden tasarlandı

İstanbul hava sahası 3’lü operasyon için yeniden tasarlandı. İstanbul Havalimanı’ndaki 3’lü operasyon Atatürk ve Sabiha Gökçen havalimanlarının trafiğine etki etmeyecek. Hava sahası buna göre tasarlandı. İstanbul Havalimanı’nda 3’lü operasyon yapılabilmesi için proje çalışmalarına 2022’de başlandı. Dünyada ilk 3’lü operasyona yapan Atlanta Hartsfield-Jackson Havalimanı’ndaki faaliyetler incelendi. Buradaki tecrübe, uygulama ve prosedürler dikkate alınarak çalışma yapıldı. Türkiye hava sahasının kontrolünden sorumlu Eurocontrol ile DHMİ, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve THY çok defa toplantılar yaptılar. Havalimanının konumu, rüzgârın durumu gibi detaylarla risk analizleri yapılarak, güvenli iniş-kalkış çalışmaları üzerinde duruldu. Bunun için TÜBİTAK’ın yerli ve milli imkanlarla özel olarak tasarladığı simülatörlerde simülasyonlar gerçekleştirildi, eğitimler yapıldı. Çalışmalar ve gelişmelerin her adımı 2022’den bu yana Eurocontrol ile paylaşıldı. Emniyet analiz raporları hazırlandı. ‘Hava Trafik Kontrolleri’ 3’lü operasyon için TÜBİTAK’ın geliştirdiği simülatörlerde eğitildi. İstanbul Havalimanı’na uçuş yapan ve yapacak olan tüm hava yolu şirketleri de bilgilendirilerek 3’lü operasyona hazır hale gelindi. Türk sivil havacılığına hayırlı olsun..